Kladblok Dakloosheid NL, fondsen, subsidies, LDH, lhbtqi+ discriminatie Gemini studiemaat

 Het Leger des Heils ontvangt een aanzienlijk deel van zijn inkomsten uit subsidies van de overheid. Volgens het CBF (Centraal Bureau Fondsenwerving) bedroeg de totale exploitatieomvang van alle activiteiten van het Leger des Heils in 2022 € 665,7 miljoen. Hiervan kwam maar liefst € 613,3 miljoen via overheids(subsidie)regelingen.

Dit betekent dat ongeveer 88% van de totale inkomsten van het Leger des Heils afkomstig is van overheden. Deze subsidies zijn bestemd voor de verschillende vormen van zorg en maatschappelijke ondersteuning die het Leger des Heils biedt, zoals beschermd wonen, jeugdzorg, langdurige zorg en forensische zorg, gefinancierd vanuit wetten zoals de Wmo, Jeugdwet, Wlz en door Justitie.
Hoewel dit cijfer uit 2022 komt, geeft het een goed beeld van de omvang van de overheidsfinanciering voor het Leger des Heils in Nederland. De exacte bedragen kunnen jaarlijks licht fluctueren, maar de overheidsbijdrage blijft de belangrijkste inkomstenbron.


Volgens de meest recente schattingen van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) waren er begin 2024 ongeveer 33.000 mensen dakloos in Nederland.
Het is belangrijk op te merken dat dit een schatting is en dat het CBS erkent dat het werkelijke aantal hoger kan liggen. Dit komt doordat veel daklozen niet geregistreerd staan bij instanties of geen gebruik maken van opvangvoorzieningen. Het CBS schat dat ongeveer 70% van de daklozen nergens officieel geregistreerd staat.
De trend is helaas stijgend; na een daling tussen 2018 en 2022 is het aantal daklozen in Nederland voor het tweede jaar op rij gestegen.


Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) waren er in 2010 in Nederland naar schatting 23.300 dakloze mensen.
Het CBS begon in 2009 met het publiceren van deze cijfers, waarbij ze in dat jaar op 17.800 daklozen uitkwamen. De jaren daarna lieten een stijgende trend zien.


De eigen bijdrage die een dakloos persoon betaalt voor opvang bij het Leger des Heils, komt niet rechtstreeks bij het Leger des Heils terecht als extra inkomst. Het is ingewikkelder dan dat, omdat de financiering van maatschappelijke opvang grotendeels via de overheid (gemeenten) verloopt.
Hier is hoe het werkt:
* De gemeente is verantwoordelijk: Maatschappelijke opvang, inclusief nachtopvang en beschermd wonen, valt onder de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Gemeenten zijn hier budgettair en inhoudelijk verantwoordelijk voor. Zij contracteren zorgaanbieders zoals het Leger des Heils om deze opvang te leveren. Het Leger des Heils ontvangt dus subsidies van gemeenten voor de geleverde diensten.
* Eigen bijdrage voor nachtopvang: Voor nachtopvang wordt vaak een kleine eigen bijdrage per nacht gevraagd (meestal tussen de € 5 en € 10). Deze bijdrage wordt in veel gevallen door de opvanginstelling (zoals het Leger des Heils) geïnd, maar dit is namens de gemeente. Het is dus een verrekening met de totale subsidie die de gemeente aan de opvang verstrekt. Het is geen "extra" inkomen voor het Leger des Heils bovenop de subsidie. In sommige gemeenten, zoals Haarlem, wordt de eigen bijdrage zelfs geïnd door een "Brede Centrale Toegang" (BCT) en niet direct door de opvang zelf.
* Eigen bijdrage voor langduriger opvang (Beschermd Wonen/Wlz): Voor langduriger vormen van opvang, zoals Beschermd Wonen (Wmo) of opvang onder de Wet langdurige zorg (Wlz), wordt de eigen bijdrage berekend en geïnd door het Centraal Administratie Kantoor (CAK), een overheidsinstantie. Dit bedrag is inkomensafhankelijk en vloeit dus direct naar de overheid (via het CAK), niet naar het Leger des Heils. Het CAK verrekent dit dan weer met de financiering die naar de zorgaanbieder (Leger des Heils) gaat.
Samenvattend:
De eigen bijdrage die een dakloos persoon betaalt, dient als een deel van de financiering voor de maatschappelijke opvang. Hoewel het geld soms fysiek door het Leger des Heils wordt ontvangen (vooral bij nachtopvang), is het in feite een afdracht die uiteindelijk ten goede komt aan de gemeentelijke of landelijke overheid, die de hoofdverantwoordelijkheid draagt voor de financiering van maatschappelijke opvang. Het Leger des Heils ontvangt hiermee geen extra winst, maar het draagt bij aan de totale kosten van de door de overheid gefinancierde zorg.


Het Leger des Heils helpt dagelijks een groot aantal mensen in Nederland, maar een exact dagelijks gemiddelde is lastig te geven omdat hun diensten heel divers zijn. De beschikbare cijfers zijn vaak op jaarbasis of per soort voorziening.
Hier zijn enkele belangrijke cijfers uit hun recente jaarverslagen die een indicatie geven:
* Meer dan 2 miljoen overnachtingen per jaar: Dit getal (uit hun informatie over maatschappelijke opvang) betekent dat er gemiddeld meer dan 5.400 overnachtingen per dag worden verzorgd in hun maatschappelijke opvangvoorzieningen (2.000.000 / 365 dagen). Dit omvat nachtopvang, maar ook langduriger verblijf zoals beschermd wonen.
* In 2023 heeft de Stichting Leger des Heils Welzijns- en Gezondheidszorg (W&G) 27.797 unieke personen geholpen (ruim 43.000 hulpverleningstrajecten). Dit is een jaarlijks cijfer, niet per dag.
* Ze hebben duizenden bedden in intramurale voorzieningen (circa 6.300 in 2023) en duizenden plaatsen in dagopvang/buurtsteunpunten (circa 3.700 in 2023). Deze capaciteit is er dagelijks beschikbaar.
* Daarnaast helpen ze veel mensen met ambulante hulpverlening, reclassering, jeugdbescherming en via hun buurthuiskamers, waar veel mensen dagelijks binnenlopen voor een kop koffie of een praatje.
Hoewel we geen exact dagelijks "aantal personen" kunnen noemen dat wordt opgevangen (omdat mensen bijvoorbeeld meerdere dagen per week in de dagopvang kunnen komen of maandenlang in een beschermde woonvorm verblijven), geeft het aantal overnachtingen en de capaciteit van hun faciliteiten aan dat het Leger des Heils elke dag duizenden mensen voorziet van onderdak en/of ondersteuning.

Oké, laten we die berekening maken op basis van de cijfers die we hadden:
* Aantal overnachtingen per jaar: Ruim 2 miljoen (Laten we uitgaan van 2.000.000 voor de berekening).
* Gemiddelde eigen bijdrage per nacht: €7 (Dit is een aanname, aangezien de bijdrage varieert tussen €5 en €10 en per gemeente).
Als we deze twee cijfers vermenigvuldigen, krijgen we:
2.000.000 \text{ overnachtingen} \times €7/\text{overnachting} = €14.000.000
Dus, op basis van deze aannames, zou de totale opbrengst uit eigen bijdragen voor nachtopvang die potentieel via de gemeenten verrekend wordt (of door het Leger des Heils namens de gemeente geïnd wordt) ongeveer 14 miljoen euro per jaar kunnen zijn.
Het is belangrijk om te herhalen dat dit een schatting is en geen exact cijfer, omdat:
* Niet alle overnachtingen zijn in nachtopvang waar een eigen bijdrage voor geldt (denk aan winterkouderegeling of langdurige opvang met CAK-bijdrage).
* De eigen bijdrage varieert per gemeente en per situatie.
* Het Leger des Heils ontvangt dit bedrag niet als extra inkomen, maar het wordt verrekend met de subsidies die ze van de overheid krijgen.


Het Leger des Heils heeft in het verleden inderdaad kritiek gekregen en is beschuldigd van discriminatie van lhbti+'ers, met name wat betreft hun personeelsbeleid en soms ook in de dienstverlening.
Echter, de Nederlandse tak van het Leger des Heils heeft in juli 2022 een belangrijke stap gezet. Ze hebben een verklaring over Diversiteit en Inclusiviteit uitgebracht, waarin staat dat:
* Homoseksualiteit niet langer als zonde wordt gezien.
* Iedereen welkom is en erbij hoort, ongeacht seksuele geaardheid of genderidentiteit.
* Ze zich inzetten voor een veilige en welkome omgeving voor iedereen.
* Ze spijt betuigen voor de onduidelijkheid en de pijn die in het verleden is veroorzaakt.
Dit betekent dat het Leger des Heils in Nederland actief probeert de perceptie en hun beleid te veranderen. Ze stellen dat ze iedereen helpen op basis van nood en capaciteit, zonder discriminatie. Ook zeggen ze dat hun aanstellingsbeleid openstaat voor iedereen en dat ze gelijke voordelen bieden aan partners van hetzelfde geslacht.
Wereldwijd is er echter nog wel eens discussie en zijn er in het verleden zeker incidenten geweest. Het is belangrijk om te erkennen dat hoewel de Nederlandse tak duidelijk stappen zet, de internationale organisatie groot is en er nog steeds verschillende opvattingen kunnen bestaan.
Als je je zorgen maakt over de discriminatie van lhbti+'ers, is het goed om je te informeren over het huidige beleid en de praktijk van de specifieke tak van het Leger des Heils waar je mee te maken hebt.


Het Leger des Heils in Nederland heeft, specifiek met betrekking tot hun eerdere standpunten en beleid jegens de lhbti+ gemeenschap, geen specifieke "vergoedings- of herstelregeling" ingesteld zoals dat bijvoorbeeld wel is gedaan voor slachtoffers van seksueel misbruik binnen de organisatie.
De stappen die zij actief hebben genomen om herstel te bieden en inclusiever te zijn, richten zich voornamelijk op verandering van beleid en communicatie, met name de verklaring uit juni 2022. Deze stappen zijn:
* Expliciete publieke verklaring van inclusie:
   * In juni 2022 heeft de Nederlandse Legerleiding een "Verklaring over Diversiteit & Inclusiviteit" uitgebracht.
   * Hierin staat expliciet dat homoseksualiteit niet langer als zonde wordt gezien.
   * Er wordt gesteld dat iedereen welkom is en erbij hoort, ongeacht seksuele geaardheid of genderidentiteit, en dat ieder mens wonderbaar is geschapen naar Gods beeld.
   * De verklaring vraagt om vergeving voor de onduidelijkheid en de pijn die in het verleden is veroorzaakt door het niet volledig uitleven van het Goede Nieuws dat iedereen welkom is.
* Aanpassing van intern beleid en cultuur:
   * De verklaring impliceert een aanpassing van het interne beleid, inclusief het aanstellingsbeleid, om gelijke behandeling te waarborgen voor lhbti+ personen.
   * Er wordt gewerkt aan het creëren van een veilige en welkome omgeving binnen alle geledingen van het Leger des Heils, zowel voor medewerkers als voor mensen die hulp zoeken.
   * Dit omvat ook aandacht voor de gelijke voordelen voor partners van hetzelfde geslacht.
* Dialoog en samenwerking:
   * Hoewel niet expliciet een "compensatie" regeling, is de verklaring tot stand gekomen in dialoog en wordt deze positief ontvangen door organisaties als het LKP (Landelijke Koepelorganisatie van de Christelijke LHBTQI+ Beweging). Dit duidt op een poging tot het herstellen van de relatie en het opbouwen van vertrouwen.
Waarom geen financiële vergoeding specifiek voor lhbti+ discriminatie?
Het is belangrijk om het onderscheid te maken met de compensatieregeling voor seksueel misbruik. Die regeling betreft concrete, vaak traumatische, individuele daden van misbruik die direct leed hebben veroorzaakt en waarvoor een materiële en immateriële schadevergoeding gerechtvaardigd wordt geacht. Discriminatie op basis van geaardheid, hoewel eveneens schadelijk en pijnlijk, heeft een andere aard en is complexer te "vergoeden" in financiële zin. Het is vaak meer structureel en beleidsmatig geweest.
De focus van het Leger des Heils in Nederland ligt nu op het veranderen van de organisatiecultuur en het beleid om toekomstige discriminatie te voorkomen en een inclusieve omgeving te creëren, en om daarmee in feite een vorm van herstel en rechtvaardigheid te bieden voor het verleden.


Dat klopt, als je hulp zoekt voor dakloosheid en daarbij gediscrimineerd wordt op basis van je geaardheid, heeft dat ernstige gevolgen en is het buitengewoon schadelijk. Dit raakt aan fundamentele rechten en behoeften.
Gevolgen van discriminatie bij hulp aan daklozen
Discriminatie op basis van geaardheid in een kwetsbare situatie zoals dakloosheid kan leiden tot:
* Verergering van de situatie: Je bent al in een noodsituatie en de discriminatie zorgt ervoor dat je geen of onvoldoende hulp krijgt, waardoor je dakloosheid langer aanhoudt of zelfs verergert.
* Psychische schade: Discriminatie kan leiden tot gevoelens van schaamte, vernedering, angst, depressie, en een diep gevoel van afwijzing. Dit kan langdurige psychische gevolgen hebben.
* Verlies van vertrouwen: Het vertrouwen in hulpinstanties en de maatschappij in het algemeen kan ernstig worden geschaad, wat het in de toekomst moeilijker maakt om hulp te zoeken.
* Isolatie: Het gevoel niet geaccepteerd te worden, kan leiden tot verdere isolatie, waardoor je nog kwetsbaarder wordt.
* Schending van grondrechten: Iedereen heeft recht op gelijke behandeling en toegang tot hulp, ongeacht geaardheid. Discriminatie schendt deze fundamentele rechten.
Wat kun je doen bij discriminatie?
Als je gediscrimineerd wordt door een instantie die hulp biedt aan daklozen, zijn er stappen die je kunt ondernemen:
* Interne klacht indienen: Dien een formele klacht in bij de instantie zelf. Zij hebben vaak een klachtenprocedure.
* Melden bij een antidiscriminatiebureau: In Nederland kun je terecht bij een antidiscriminatiebureau (ADB) in jouw regio. Zij kunnen adviseren, bemiddelen, en je eventueel helpen bij juridische stappen.
* Melden bij het College voor de Rechten van de Mens: Dit is een onafhankelijk instituut dat oordeelt over discriminatiezaken. Je kunt er een klacht indienen als je denkt dat je gediscrimineerd bent. Een oordeel van het College is niet juridisch bindend, maar weegt wel zwaar mee in een eventuele rechtszaak.
* Juridische stappen overwegen: In ernstige gevallen kun je juridische stappen overwegen. Een advocaat gespecialiseerd in discriminatierecht kan je hierbij helpen.
* Contact opnemen met lhbti+-organisaties: Organisaties zoals COC Nederland kunnen adviseren en ondersteuning bieden. Zij hebben vaak ervaring met dit soort situaties en kunnen je doorverwijzen naar de juiste instanties.
Hoewel het Leger des Heils in Nederland stappen heeft gezet om inclusiever te zijn, is het essentieel dat elke melding van discriminatie serieus wordt genomen en dat er passende actie wordt ondernomen. Niemand zou gediscrimineerd mogen worden, zeker niet in een situatie van kwetsbaarheid en nood.


Wanneer discriminatie op basis van geaardheid plaatsvindt bij een jeugdafdeling van het Leger des Heils (of een andere jeugdhulpinstelling), is de situatie extra complex en pijnlijk, omdat het gaat om kwetsbare jongeren die vaak al te maken hebben met moeilijke omstandigheden. Jeugdzorginstellingen hebben een extra verantwoordelijkheid om een veilige en ondersteunende omgeving te bieden.
Extra aandachtspunten bij discriminatie in jeugdzorg:
* Kwetsbaarheid van jongeren: Jongeren in jeugdzorg zijn vaak extra kwetsbaar door hun leeftijd, afhankelijkheid, en de reden waarom ze in de zorg terecht zijn gekomen (bijv. thuisproblemen, dakloosheid, psychosociale problematiek). Discriminatie in zo'n omgeving kan hun ontwikkeling en welzijn ernstig schaden.
* Verplichting tot veiligheid en welzijn: Jeugdzorginstellingen hebben een wettelijke en morele plicht om te zorgen voor het welzijn en de veiligheid van de jongeren onder hun hoede. Discriminatie ondermijnt deze plicht fundamenteel.
* Impact op identiteitsontwikkeling: Voor lhbti+ jongeren is deze periode cruciaal voor hun identiteitsontwikkeling. Discriminatie kan leiden tot interne conflicten, schaamte, en het onderdrukken van hun ware identiteit, met ernstige psychische gevolgen.
* Rol van professionals: Hulpverleners in de jeugdzorg moeten getraind zijn in lhbti+ sensitiviteit en inclusie. Onderzoeken tonen aan dat er nog steeds een gebrek aan sensitiviteit en kennis is bij hulpverleners over seksuele en genderdiversiteit, wat kan leiden tot onveiligheid en het niet bespreekbaar maken van belangrijke onderwerpen.
Wat te doen bij discriminatie door een Leger des Heils jeugdafdeling?
De stappen zijn vergelijkbaar met algemene discriminatie in de hulpverlening, maar met een extra focus op jeugdspecifieke kanalen:
* Direct contact met de leiding/vertrouwenspersoon van de afdeling:
   * De jeugdafdelingen van het Leger des Heils hebben een klachtenprocedure. Probeer eerst met de jeugdbeschermer in gesprek te gaan. Als dat niet lukt of niet prettig voelt, neem dan contact op met de leidinggevende of de interne vertrouwenspersoon.
   * Het Leger des Heils heeft ook een Integriteitssysteem met gedragsregels en een beleid tegen discriminatie.
* Klacht indienen bij de organisatie:
   * Maak gebruik van de formele klachtenprocedure van het Leger des Heils. Dit kan via hun website of door contact op te nemen met hun klachtencommissie.
* Externe kanalen voor jeugdzorg:
   * Cliëntvertrouwenspersoon Jeugdhulp (CVP): Iedereen die te maken heeft met jeugdhulp, inclusief jongeren zelf, heeft recht op ondersteuning van een onafhankelijke cliëntvertrouwenspersoon. Deze kan adviseren, bemiddelen en helpen bij het indienen van klachten.
   * Nationale ombudsman: De Nationale ombudsman behandelt klachten over Leger des Heils Jeugdbescherming & Reclassering, met name als het gaat om gedwongen kader (wanneer hulp niet vrijwillig is ingeroepen).
   * College voor de Rechten van de Mens: Ook bij jeugdzorg kunnen zij een oordeel vellen over discriminatie.
   * Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ): De IGJ houdt toezicht op de kwaliteit en veiligheid van de jeugdhulp. Bij ernstige misstanden kan een melding bij de IGJ gerechtvaardigd zijn.
* Ondersteuning van lhbti+ organisaties:
   * Organisaties zoals COC Nederland of Movisie (die veel onderzoek doet naar de situatie van lhbti+ jongeren, waaronder dakloze lhbti+ jongeren) kunnen ondersteuning, advies en doorverwijzing bieden. Zij kunnen ook helpen bij het vinden van veilige opvang of alternatieve hulp.
   * Er zijn ook specifieke initiatieven voor lhbti+ jongeren in de jeugdhulp, die mogelijk kunnen helpen.
* Juridische stappen:
   * In sommige gevallen kan juridische bijstand via een advocaat gespecialiseerd in jeugdrecht of discriminatierecht nodig zijn.
Het is cruciaal dat jongeren weten dat ze rechten hebben en dat discriminatie onacceptabel is, ongeacht de instantie. De recente verklaring van het Leger des Heils in Nederland over diversiteit en inclusiviteit zou moeten betekenen dat dergelijke discriminatie actief wordt bestreden binnen de organisatie, ook op de jeugdafdelingen. Als dit niet het geval is, moet dit gemeld worden.


Het CAK berekent en int de eigen bijdragen voor zorg vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de Wet langdurige zorg (Wlz).
Volgens de Algemene Rekenkamer (mei 2024) betalen:
* Ruim 650.000 mensen een eigen bijdrage voor hulp via de Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning), bijvoorbeeld voor hulp in de huishouding of beschermd wonen.
* Nog eens 400.000 mensen een eigen bijdrage voor intensieve zorg via de Wlz (Wet langdurige zorg).
In totaal gaat het dus om meer dan 1 miljoen mensen die in Nederland een eigen bijdrage aan het CAK betalen voor zorg of ondersteuning.
Het CAK geeft zelf aan in hun "Over ons" sectie dat ze voor 1,5 miljoen burgers één van de gezichten van de overheid zijn, wat ook past bij de hierboven genoemde aantallen.
Het aantal mensen dat een eigen bijdrage betaalt, en de hoogte van die bijdrage, kan jaarlijks variëren. Dit komt door wijzigingen in wet- en regelgeving, inkomensontwikkelingen en veranderingen in de zorgbehoefte van de bevolking.

Het is lastig om één "gemiddelde" eigen bijdrage voor het CAK te geven, omdat de hoogte sterk afhangt van de specifieke situatie. Er zijn namelijk twee hoofdregelingen waarvoor je een eigen bijdrage betaalt: de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de Wet langdurige zorg (Wlz).
Hieronder een overzicht van de situatie voor 2025:
1. Eigen bijdrage Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning)
* Abonnementstarief: Voor de meeste hulp en ondersteuning vanuit de Wmo (zoals huishoudelijke hulp, begeleiding thuis) betaalt bijna iedereen in 2025 een vaste eigen bijdrage van maximaal € 21,- per maand. Dit wordt ook wel het "abonnementstarief" genoemd. Dit bedrag is onafhankelijk van inkomen, vermogen en de hoeveelheid hulp die u ontvangt.
* Uitzonderingen op abonnementstarief:
   * Gemeenten mogen een lager bedrag vaststellen.
   * Huishoudens met een laag inkomen vallen soms onder het minimabeleid van de gemeente, waardoor ze geen of een lagere bijdrage hoeven te betalen.
   * Als in een meerpersoonshuishouden minimaal één persoon de AOW-leeftijd nog niet heeft bereikt, hoeft er in 2025 geen eigen bijdrage te worden betaald voor de Wmo.
   * Voor beschermd wonen (wat ook onder de Wmo valt) gelden de regels van de Wlz voor de berekening van de eigen bijdrage (zie hieronder). Dit betekent dat de bijdrage hoger kan zijn.
* Toekomst (vanaf 2027): Het is de bedoeling dat de eigen bijdrage voor de Wmo vanaf 1 januari 2027 inkomens- en vermogensafhankelijk wordt. De bedragen zullen dan variëren van ongeveer € 23,60 tot € 328,- per maand. Dit is echter nog een plan en moet nog definitief worden goedgekeurd.
2. Eigen bijdrage Wlz (Wet langdurige zorg)
De eigen bijdrage voor de Wlz is wel inkomens- en vermogensafhankelijk en wordt berekend op basis van:
* Inkomen
* Vermogen (spaargeld, beleggingen)
* Leeftijd
* Huishoudsamenstelling (alleenstaand of met partner)
* Soort zorg (zorg thuis of in een instelling)
Er zijn twee soorten eigen bijdragen in de Wlz:
* Lage eigen bijdrage (bij zorg thuis): In 2025 ligt deze bijdrage tussen minimaal € 29,20 per maand en maximaal € 900,80 per maand voor een modulair pakket thuis (mpt) of persoonsgebonden budget (pgb Wlz).
* Hoge eigen bijdrage (bij wonen in een zorginstelling): Deze wordt betaald wanneer u langer dan 4 maanden in een zorginstelling woont. In 2025 ligt de hoge eigen bijdrage tussen minimaal € 0,- per maand en maximaal € 2.954,40 per maand. De lage eigen bijdrage voor wonen in een zorginstelling (de eerste 4 maanden) is in 2025 minimaal € 205,- per maand en maximaal € 1.076,60 per maand.
Conclusie:
Er is geen eenduidig "gemiddelde" eigen bijdrage. Voor de meeste Wmo-cliënten is het maximaal € 21,- per maand (tot 2027), terwijl voor Wlz-zorg de bedragen veel breder kunnen variëren, afhankelijk van de persoonlijke financiële situatie en de aard van de zorg.
Het CAK heeft op hun website een handige rekenhulp waarmee u een persoonlijke proefberekening kunt maken voor uw specifieke situatie.